Massage Shiatsu: Ấn dọc theo các đường kinh mạch
Trong bài viết này
Bạn nằm trên một tấm thảm dưới sàn trong trang phục đầy đủ, và thay vì những bàn tay nhào nặn, bạn cảm nhận được một lực ấn sâu, nhẹ nhàng di chuyển chậm rãi khắp cơ thể. Đó chính là Shiatsu: một hình thức trị liệu cơ thể của Nhật Bản, mà tên gọi dịch theo nghĩa đen là “ấn ngón tay”. Khác với massage cổ điển, ở đây trọng tâm không phải là làm thư giãn từng cơ riêng lẻ mà là cân bằng năng lượng sống của bạn dọc theo những đường được gọi là kinh mạch (Meridiane). Ẩn sau điều đó là gì, một buổi trị liệu diễn ra ra sao và Shiatsu phù hợp với ai, bạn sẽ tìm hiểu ngay tại đây.
Shiatsu là gì?
Shiatsu ra đời vào đầu thế kỷ 20 tại Nhật Bản và có nguồn gốc từ các phương pháp chữa lành truyền thống của Đông Á cũng như từ massage Anma của Nhật. Ý tưởng cốt lõi bắt nguồn từ Y học Cổ truyền Trung Hoa (TCM): Trong cơ thể có một dòng năng lượng sống chảy qua, trong tiếng Nhật được gọi là Ki (tiếng Trung: Qi). Năng lượng này lưu thông dọc theo những đường dẫn, gọi là kinh mạch, mỗi đường gắn liền với những cơ quan và nhóm chức năng nhất định.
Khi dòng năng lượng mất cân bằng – chẳng hạn do căng thẳng, tư thế sai hoặc gánh nặng tâm lý – điều đó được cho là dẫn đến căng cứng và khó chịu. Mục tiêu của buổi trị liệu Shiatsu là điều hòa lại dòng chảy này thông qua lực ấn có chủ đích. Điều quan trọng cần biết: Mô hình kinh mạch là một khái niệm của y học kinh nghiệm và chưa được chứng minh theo nghĩa khoa học tự nhiên. Dù vậy, nhiều người vẫn cảm nhận Shiatsu là dễ chịu và thư giãn sâu.
Một buổi trị liệu diễn ra như thế nào
Một buổi trị liệu điển hình kéo dài từ 45 đến 60 phút. Trong suốt thời gian đó bạn vẫn mặc đầy đủ quần áo và thường nằm trên một tấm thảm mềm, gọi là futon, dưới sàn. Điều này cho phép người trị liệu tận dụng trọng lượng cơ thể của chính họ và điều chỉnh lực ấn từ một tư thế thẳng, tĩnh tại.
Họ chủ yếu làm việc với:
- Ngón cái và lòng bàn tay để tạo lực ấn rộng, tĩnh tại
- Khuỷu tay và đầu gối cho những xung lực sâu hơn, mạnh hơn
- các động tác kéo giãn và xoay nhẹ nhàng các khớp
- giữ tĩnh tại từng huyệt đạo qua nhiều nhịp thở
Lực ấn thường được đặt và giữ theo nhịp hơi thở của bạn, thay vì chà xát hay nhào nặn. Nhiều người cảm thấy chính sự lưu lại tĩnh tại, đầy chánh niệm này là điều đặc biệt của Shiatsu. Lúc bắt đầu, một cuộc trò chuyện ngắn sẽ làm rõ những vấn đề và tình trạng của bạn, để buổi trị liệu có thể được điều chỉnh cho phù hợp.
Tác dụng và những trường hợp ứng dụng
Shiatsu theo truyền thống được sử dụng để giải tỏa căng thẳng và tăng cường sức khỏe tổng thể. Những lý do thường được nhắc đến là:
- Căng thẳng và bất an trong lòng, khi tìm kiếm sự thư giãn sâu
- căng cứng cơ bắp, chẳng hạn ở vùng cổ, vai và lưng
- rối loạn giấc ngủ và tình trạng kiệt sức nói chung
- mong muốn về chánh niệm và một cảm nhận cơ thể có ý thức hơn
Tác dụng dễ cảm nhận nhất đối với hầu hết mọi người là một sự bình yên dễ chịu, thường còn kéo dài nhiều giờ sau buổi trị liệu. Ngoài ra liệu có diễn ra một “sự cân bằng năng lượng” hay không thì không thể đo lường một cách khách quan – điều quyết định ở đây là trải nghiệm cá nhân của bạn. Shiatsu không thay thế cho việc điều trị y tế. Với những vấn đề kéo dài hoặc không rõ nguyên nhân, khi còn nghi ngờ, bạn nên đi khám hoặc nhờ chuyên gia làm rõ.
Shiatsu so với các phương pháp khác
Shiatsu khác biệt rõ rệt so với các hình thức massage phương Tây. Trong khi massage cổ điển hay Massage thể thao: Phục hồi và hiệu suất cho người vận động tác động có chủ đích lên cơ và mạc cơ và thường dùng dầu trên làn da để trần, thì Shiatsu vẫn giữ nguyên quần áo và đi theo khái niệm kinh mạch.
Gần gũi hơn là Massage Thái: Kéo giãn và ấn để tăng độ linh hoạt, bởi nó cũng được thực hiện trong trang phục dưới sàn và kết hợp lực ấn với các động tác kéo giãn dọc theo những đường năng lượng. Điểm khác biệt cốt yếu: Massage Thái thiên về những động tác kéo giãn thụ động, thường rất mạnh, trong khi Shiatsu tác động nhẹ nhàng, rộng khắp và mang tính thiền định hơn.
Những điều bạn nên lưu ý
Để bạn có thể tận hưởng buổi trị liệu một cách trọn vẹn, có vài điều hữu ích sau:
- Mặc trang phục thoải mái, co giãn, chẳng hạn bằng cotton.
- Đừng ăn bữa ăn nặng trước đó; bụng nhẹ sẽ dễ chịu hơn.
- Hãy sắp xếp một chút nghỉ ngơi sau đó để dư âm tác dụng còn lắng lại.
- Uống đủ nước sau buổi trị liệu.
Cần thận trọng trong một số tình huống nhất định: Khi mang thai, khi có viêm cấp tính, sốt, vết thương mới, huyết khối hoặc các bệnh tim mạch nghiêm trọng, bạn nên trao đổi trước với bác sĩ của mình. Một chuyên gia được đào tạo bài bản dù sao cũng sẽ hỏi bạn về những điểm này ngay từ đầu.
Tìm đúng người cung cấp dịch vụ
Vì “Shiatsu” ở nhiều quốc gia không phải là một danh xưng nghề nghiệp được bảo hộ chặt chẽ, nên việc xem xét trình độ chuyên môn là điều đáng làm. Hãy chú ý đến một quá trình đào tạo vững chắc, lý tưởng là kéo dài nhiều năm, và tư cách thành viên trong một hiệp hội chuyên ngành. Một studio uy tín sẽ dành thời gian cho cuộc trò chuyện ban đầu, giải thích quy trình và lắng nghe mong muốn của bạn. Sự tin tưởng và một cảm giác trực giác tốt, với một buổi trị liệu gần gũi cơ thể như vậy, ít nhất cũng quan trọng ngang với tấm chứng chỉ treo trên tường.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Shiatsu có đau không? Không, Shiatsu không nên gây đau. Lực ấn ở những điểm căng cứng có thể mạnh và được cảm nhận như một “cơn đau dễ chịu”, nhưng luôn nằm trong ngưỡng thoải mái. Hãy báo bất cứ lúc nào nếu bạn thấy điều gì quá sức – cường độ ấn có thể được điều chỉnh.
Tôi có phải cởi quần áo cho buổi trị liệu không? Không. Shiatsu về cơ bản được thực hiện khi mặc quần áo. Trang phục thoải mái, co giãn là lý tưởng, vì nó không cản trở các động tác kéo giãn và chuyển động trong suốt buổi trị liệu. Không sử dụng dầu.
Tôi nên làm Shiatsu bao lâu một lần? Điều đó phụ thuộc vào nhu cầu của bạn. Để thuần túy thư giãn, với nhiều người chỉ cần một buổi khi cần là đủ. Ai muốn cải thiện căng cứng hoặc căng thẳng một cách có chủ đích thường hẹn một chuỗi buổi trong nhiều tuần. Một chuyên gia giàu kinh nghiệm sẽ tư vấn cho bạn theo từng cá nhân.
Tác dụng của Shiatsu đã được chứng minh khoa học chưa? Mô hình kinh mạch làm nền tảng bắt nguồn từ y học kinh nghiệm và chưa được chứng minh theo khoa học tự nhiên. Dù vậy, nhiều người vẫn cảm nhận Shiatsu là thư giãn và dễ chịu. Với các vấn đề sức khỏe, nó không thay thế việc điều trị của bác sĩ và khi còn nghi ngờ chỉ nên đóng vai trò bổ sung.
